Radyo Kontrollü Modelcilik ve AMUK

 

Güngör Arel

Yazar: Güngör Arel, (Y. Mühendis - İTÜ, İnşaat Fak. 1957)


Giriş

1945 yılından bugüne kadar modelcilik hayatımda görüp duyduklarımı ve yaşadıklarımı, ANKARA MODEL UÇAK KULÜBÜ'nün kuruluş ve faaliyetlerini anlatan, aşağıda takdim ettiğim yazı, tamamen hafızama dayanılarak hazırlanmıştır. Bu nedenle oluşan eksik ve hatalardan peşinen özür dilerim. Hatırlayamadığım için oluşan eksik ve yanlışları değerli modelci arkadaşlarım tarafıma (Bu E-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir. veya 0532 343 32 40 telefonla) bildirirlerse bu yazıyı düzeltir, geliştirir ve güncelleyebiliriz.

Serbest Uçuş Modelli Yıllar

Kendimi bildim bileli uçaklara olan merakım ilkokul son sınıfta (Ankara Keçiören İlkokulu, 1945) bir Türk Hava Kurumu öğretmeni tarafından açılan kursta ilk defa model uçak ile tanışmam ile uçan modellere de geçti. Kursta grup halinde çıta gövdeli pervaneli serbest uçuş modeli inşa edildi. Daha doğrusu inşa edilmeye çalışıldı. O devirde balsa ağacı adlı malzeme tanınmadığı için, tüm ahşap malzeme ıhlamur ve kavak ağacından ibaret idi. Çalışılması son derece zor olan bu malzemeler, zannederim yakın zamana kadar THK'nın kurslarında ve kitlerinde kullanılmıştır.

O yaşta kursta çalışan biz öğrenciler, hazırlayabildiğimizin birkaç katı malzeme ziyan edip, sonunda öğretmenimizin büyük çapta yardımları ile birkaç model hazırlamıştık. Bu modellerin büyük bir mutlulukla uçurulduğunu hatırlıyorum. Bunu takip eden yıllarda (ortaokul  ve lise döneminde) ferdi olarak modelcilik çabalarım sürdü. Ankara Yenişehir semtinde Atatürk Bulvarı üzerinde Kızılay Meydanı'na yakın bir yerde, THK’nın model kitleri ve malzemelerinin satıldığı küçük bir dükkan vardı. Benim için tatillerde oradan malzeme ve kitler satın alıp uçan modellerle deneme uçuşları yapmak harika uğraşı idi.
Bu yıllarda, THK mağazası vitrininde görüp harçlığımla erişmem mümkün olmadığı için, ancak uygun bir model hayal edip uçurduğum patlarlı model motorunu ayrı bir yazı konusu yapacağım.. Lise yıllarında gazete bayilerinden Amerika'da basılan Air Trails adlı modelcilik mecmuasını satın alıp uluslarası modelcilik hakkında bilgi edinmem mümkün oldu. Gene o yıllarda içerisinde patlarlı model motorları ve o zaman çok sınırlı Amerikalı modelcilerin kullandıkları dev boyutlu ve radyo lambalı primitif radyo kontrol cihazlarını görüp hayallere dalmaktan başka yapabileceğim birşey maalesef  yoktu.

Yüksek eğitim (İTÜ İnşaat Fak.) sonunda hayata atılıp aile kurmakla geçen dönem (1961-1967 arası Almanya'da), model mecmualarını okumak (Flug und Modeltechnik, Radio Control Magazine ve Model Airplane News dergileri) ve modelcilik firmalarının (Graupner başta olmak üzere) kataloglarını incelemekle geçti. 1969 yılında İstanbul'da basılan MODELCİLİK  dergisi elime geçti ve bu yolla Tünel semtindeki Jet Model mağazasından haberim oldu. İstanbul'da geçirdiğim o yaz tatilinde bu mağazadan .049 COX motor ile gerekli malzemeleri satın almak düşüncesiyle, elimdeki bir dergide beğendiğim bir planı büyüterek ilk motorlu serbest uçuş modelimi yapabilmek için bu mağazaya gittim. Orada bulunan tecrubeli genç bir modelci (Atila Tanyü olabilir) bana mecmuadaki modelin, çok hızlı uçacağını, bu sebeble ilk defa motorlu serbest uçuş modeli yapacak birisi için uygun olmayacağını izah etti. Başlangıç için dükkanda kiti hazır bulunan AMATÖR isimli modeli (Röne Kohen (Resim 1) tasarımı olduğunu tahmin ediyorum) önerdi. Bu benim ilk patlarlı motorlu serbest uçuş modelim oldu.

Resim 1: Röne KohenAnkara'da ilk uçuşum, Ergazi düzlüğünde (o zaman THK arazisi idi, şimdi Urankent sitesi sahası) modelin yükselmeden sola dönüşlü bir tur sonunda yere temas etmesi ve hasarlanması ile sona erdi. Olaydan hemen sonra toplanırken birkaç yüz metre uzaktan gelen bir model motoru sesi beni orada toplanmış birkaç kişiye yöneltti. Tanıştığım kişiler, Ankara'lı (Bahçelievler ve Yenimahalle Gençlik Kültür Merkezlerinden) gençlerin pek çoğunun model uçak öğretmeni olan Şemsi Aksu(*) ve Tuğrul Aydıntan(*) ile ismini hatırlayamadığım 70 yaşlarında bir meraklı kişi idi. Şemsi Hoca benim modeli inceleyerek onun "müzdevice"sinin (motor sağ açısının) az olduğu teşhisini koydu. Bu kusuru düzelttikten sonra, Amatör ile hafta sonları bir seneyi aşkın sürede 15-20 dakikayı geçen pek çok uçuş yaptım. Bu hafta sonları Şemsi hoca ve onun oğulları ile Ali İhsan Taşkent(*) adlı modelci arkadaşımız, A2 planör yanında tel kontol modelleri de uçuruyorlar ve looping, wingover gibi basit akrobasi hareketlerini de yapabiliyorlardı (Resim 2). Ben de onlara uyarak bir A2 planör de inşa edip uzun süre birlikte termik uçuşları yaptım.

Resim 2Şemsi Hoca, Türkkuşu Model Uçak Okulu öğretmenlerindendi. Ondan öğrendiğime göre, İstanbul'lu modelciler Röne Kohen'in(*) (Resim 1) önderliğinde İstanbul Model Uçak Kulübü'nü de kurarak Türkiye'de serbest uçuş modelciliğini uluslararası yarışmacılık seviyesine getirmişlerdi. Bu modelciler, 60'lı yıllarda Avrupa ve Dünya Şampiyonalarında A2 (F1A planör) ve Wakefield (F1B lastik motorlu) model dallarında ferdi  ve Türk Millî Takımı olarak çok iyi dereceler almışlardı. Bildiğim kadarı ile R/C dallarında Türkiye'de önemli bir etkinlik yoktu ve hatta o devirde (1983'de Telsiz Kanunu çıkana kadar) T.C. vatandaşları tarafından radyo vericisi kullanılması hapis ile cezalandırılabilen bir suç idi. İstanbul'da polis müdahalesi ile sonuçlanan olaylar olmuştu. Türkkuşu Model Uçak Okulunda sadece Okul Müdürü Hüsnü Hoca'nın kullanabildiği tek kanallı (dönüş dümeni) basit bir cihaz vardı.



Radyo Kontrola Geçiş

Mecmua ve kataloglardan, transistörlerin sayesinde artık orantılı (proportional) çok kanallı radyo kontrol setlerinin var olduğunu biliyor ve model uçak pilotluğuna geçmeyi çok istiyordum. Bu imkana ancak 1970 yılı başlarında ilk 4 servolu R/C setimi Almanya'dan getirterek kavuşabildim. Okuduklarımdan, planör modeli ile başlamanın daha uygun olacağını öğrenmiştim. Graupner kataloğunda, çok beğendiğim Cirrus adlı 2.5m kanat açıklıklı çok güzel görünümlü bir planör vardı. Onu inşa etmeye karar verdim.

Katalogdaki 3 görünüşten faydalanarak bir büyütme yapıp gövde ve kuyruğunu ahşap olarak inşa ettim. Kanatları ise, mecmualarda okuduğum yazılarda çok daha sağlam ve yapımı kolay olarak gösterilen stropor/balsa sandviç sistemini kullanarak yapmaya karar verdim. Buna ait bütün bilgiler elimdeki dergi ve kitaplarda vardı. Stroporu kesecek ısı testeresini yapmak kolaydı. Güç kaynağı olarak evdeki model tren trafosu çok uygundu. Yakındaki bir müzik mağazasından da mandolin teli almak kolaydı ama bu teller ısıya dayanmayıp kısa sürede kopuyor, stropor da ziyan oluyordu. Sonunda nikel kromlu uygun bir rezistans teli bulup kullanana kadar epey stropor levha harcadım. Kanadın alt ve üst balsa levhalarını kolayca hazırladım.

Okuduğum yazılarda balsa levhaların stropora "epoxy" adlı reçine/tutkal ile yapıştırılacağı yazıyordu. Ankara'da bu gibi malzemelerin bulunduğu Posta Caddesi'ndeki en büyük mağazalarda bile epoxy denen yapıştırıcının ne olduğundan kimsenin haberi yoktu. Sonuçta iki parçalı bu yapıştırıcı cinsinden 404 adı ile satılan bir tutkal buldum ama bu da 1-2 gramlık tüplerde ilaç gibi satılan bir şeydi. Bunlarla eni 25-30 cm, toplam boyu 250cm olan bir kanadın alt ve üstünü yapıştırmak için düzinelerle tüp almak gerekecekti. Benzer yapıştırıcıdan daha büyük mikdarda bulmak için yaptığım araştırma sonunda metal kutu içinde 100-150gr lık iki parçalı yapıştırıcı buldum. Bu 404'e göre daha koyu ve siyah renli idi satıcı ise nerelerde kullanıldığını bilmiyordu. Yapıştırıcıyı kardıktan sonra sert olduğu için yüzeylere sürmek oldukca zordu; pek ince de sürülmüyordu. Ama ertesi gün kalıptan çıkartığımda çelik gibi çok sağlam ama bayağı ağır bir çift planör kanadım vardı. Sonradan öğrendiğime göre bu yapıştırıcı çatlak motor karteri gibi metalleri yapıştırmaya yarıyormuş. Kanatlar ağır olmuştu ama alan büyük olduğu için planörün yamaçta süzülüşü oldukça iyi idi. Ama bu model eğitim modeli olmaktan o kadar uzaktı ki, her hafta sonu uçuş bir iki dakikada bir hasarla sona eriyor, hafta içinde birkaç akşamı tamir ile geçirmek zorunda kalıyordum.

Tam bu sırada her sayısında model uçak planı veren Flug und Modeltechnik dergisinde yayımlanan 160cm kanat açıklığı olan sadece dönüş dümeni ile konrol edilen bir ilk eğitim plânör planı imdadıma yetişti. Bu modeli inşa ve kontrol etmek ve hasarlanması durumunda da tamir etmek gayet kolaydı.Yine aynı dergide yapımı gösterilen 30m lâstik ve 150m uzunlukta mesinadan yapılan bir katapult vasıtası ile bu modele iyi bir yükseklik kazandırmak mümkün oluyordu. Bu yükseklik en az 3-5, termikli havada ise 15-20 dakika uçuş zamanı sağlıyordu. Sonradan ikinci bir servo ile yükseliş dümeni ilave ettiğim bu planör modeli ile R/C pilotluğunu öğrendim diyebilirim.

Resim 3: Robert H. MunnBu dönemde 2.5cc hacimli motorlu eğitim tipi bir model uçak ile motorlu uçuşlara da başladım. Ergazi alanı toprak olduğundan ve bu alan motorlu modellerin kalkış ve inişleri için sakıncalı bulduğumdan THK yetkilileri ile görüşüp müsaade alarak Türkkuşu Etimesgut tesislerinde uçuşlara başladım (1971). Burada bir müddet sonra bana katılan meraklı birkaç arkadaşla model uçuşları yaparken bir gün elinde çok şık bir modelle bir Amerikalı geldi ve bize harika akrobasi hareketleri dolu uçuşlar gösterdi. Amerikan Büyükelçiliği Müşaviri Robert H. Munn (*) (Resim 3) ile böyle tanıştık ve dost olduk. Ankara'da bulunduğu sürede bana ve az sayıdaki modelci arkadaşıma çok büyük yardımları oldu. Kendisi California'da aynı kulüpte üye olan ve düyanın ilk çok kanallı orantılı (proportional) KRAFT marka radyo kontrol cihazlarının üreticisi (ve 1955-56 F3A Dünya Modeluçak Akrobasi Şampiyonu) Phil Kraft'dan Türkkuşu Model Uçak Okulu'na dört kanallı bir R/C seti bağışlatarak, okuldaki öğretmenlerin ilk defa, ciddi bir şekilde, radyo kontrollü uçuşlara başlamasını da sağladı.

Onun insiyatifi ile 1972 yazında Türkiye'de ilk eğlenceli radyo kontrollu model uçak yarışmasını (Fun Fly) THK Genel Başkanının izni ve Türkkuşu Genel Müdürlüğünün yardımları ile Etimesgut alanında gerçekleştirdik. Yarışmaya İstanbul Model Uçak Kulübü ve o seneler Adana İncirlik Üssü'nde Amerikalı görevlilerin kurduğu "Sultan's Club" üyeleri davet edilmişti. Zaten Türkiye'de başka RC modelcilik dalında faal bir gurup da yoktu. İstanbul'lu modelciler kalabalık bir gurup halinde geldiler. 20'den fazla çoğu ölçekli (scale) model getirmişlerdi. Ama yarışmaya katılabilecek seviyede uçuş yapabilecek sadece Fuat Korkmaz ve Mehmet Kaplancalı vardı. Yarışmaya İncirlik'ten Captain Harper Daniel ve ismini hatırlayamadığım bir kişi ile Ankara'dan da ben katıldım. Zamanlı uçuş, looping ve uçağın üstüne bağlanan bir çubuğa geçirilen halka şeklinde tahtadan bir bombanın hedefe atılması gibi bölümlerin yer aldığı yarışmanın ortalarında benim Ugly Stick uçağım interferans olarak tahmin ettiğim bir nedenle kontroldan çıkarak kırıldı. Fuat Korkmaz birinci, Mehmet Kaplancalı ikinci ve İncirlik'ten Captain Harper Daniel üçüncü olarak ödüllerini aldılar. THK, Robert Munn'a yaptığı organizasyonun takdir edildiğini ifade eden bir hediye verdi. İMUK'dan Murat Yucat 'Mustang' tipi bir tel kontrol modeli ile Ankara'da o güne kadar görmediğimiz kalite ve güzellikte akrobasi gösterisi yaptı.

Ankara'da yapılan bu yarışma ve Türkiye'deki modelcilik faaliyetleri üzerine Robert H. Munn tarafından hazırlanan “Uçalım” başlıklı yazı, Model Airplane News dergisinin 1973 yılı sayılarından birinde yayımlandı. O ve onu takibeden birkaç yıl İncirlik Sultan's Club bizi ve İMUK modelcilerini davet ettikleri yarışmalar düzenediler. Yol çok uzun olduğu için İstanbul'dan katılan olmadı ama Ankara'dan bir iki arkadaş ile birlikte katıldık. Benzer yarışmaları sonraki yıllarda da Ankara'da tertiplemek olanağını bulduk. Pek çoğuna İstanbul'lu ve diğer şehirlerden modelci arkadaşlarımız da katıldı.

Türkkuşu Etimesgut tesisleri uzun yıllar (80'li yılların sonuna kadar) boyunca, hafta sonları ve tatil günleri, Ankara'lı modelcilerin uçuş sahası oldu. Uçuşa gelen meraklılar ve seyirciler yavaş yavaş çoğaldı. Dönem dönem Ankara'da görevli yabancılar da bizlere katıldı.



Ankara Model Uçak Kulübü'nün Kuruluşu

Amuk İlk Yıllar1977 yılı başına kadar Türkiye'de modelcilikle uğraşan sadece İstanbul Model Uçak Kulübü vardı. Türkkuşu bünyesindeki model uçak öğretmenleri de model yapıp serbest uçuş Türkiye şampiyonalarına ve milli takım seçmelerine katılıp milli takımımızda yer alarak uluslararası yarışmalara gidiyorlardı. Yurt çapında da bazı THK şubelerinde ve okul kurslarından yetişen modelciler de bu etkinliklerde yer alabiliyorlardı.

Biz de Ankara'da bir kulüp kurmak istiyorduk, ama başlangıçta sayıca çok azdık. Kulüp kuracak seviyeyi (7 kurucu üye) ancak 1976 yılı içinde bulduk. Ankara Model Uçak Kulübü tüzüğünü hazırlayıp valiliğe dernek olarak kaydettirmemiz ise, 1977 yılının ilk ayında gerçekleşti. Arkasından da yurdumuzda havacılık sporları federasyonu olan THK ile bağlantımızı yaptık. Ben de kuruluşundan itibaren 1998 yılına kadar 21 yıl Yönetim Kurulu Başkanlığı'nı aralıksız yüklendim.

Kulübümüzün kuruluşundan hemen sonra üye olan bir grup modelci arkadaşımız, güzel bir çalışma ortamı buldukları Yenimahalle Gençlik Kültür Merkezi'nde, Yenimahalle Havacılık Kulübü'nü kurdular ve çok başarılı oldukları serbest uçuş dallarında modelciliğe devam ettiler. Kendileri ve yetiştirdikleri modelciler yurt içinde ve yurtdışında katıldıkları pek çok yarışmada büyük başarılar kaydettiler. Ayrıca her yıl, serbest uçuş dallarında, çoğumuzun modelcilik hocası Şemsi Aksu adına Türkiye Şampiyonası seviyesinde yarışmalar ve Türkiye şampiyonaları düzenlemektedirler. 2010 yılı Avrupa Serbest Uçuş Model Uçak Şampiyonasının organizasyonunu da üstlenmiş olduklarını öğrenmiş bulunmaktayız.

Seksenli yılların ortalarına kadar tel kontrollu model hız (F2A) ve akrobasi (F2B) dalları Türkiye model uçak şampiyonalarında yer almakta idi. Bir gurup üyemiz de ilgilendikleri tel kontrol dallarında başarılı uçuşlar yapıyorlardı. Bu üyelerimiz şampiyonalarda en üst dereceleri de elde ettiler. Tel kontrol modelciliğin şampiyonalardan çıkmasından sonra, üyelerimizin tel kontrollu uçuşa ilgisi azaldı ve kulübümüzün etkinlikleri R/C ile sınırlanmış oldu.

Kulüp Mahalli ve Atölye

Kuruluşumuzdan itibaren bir kulüp mahalli ve atölyesine ihtiyacımız vardı. Az sayıda üyemiz ve toplayabildiğimiz aidatlardan elde ettiğimiz kulüp gelirleri, yönetim odası, model atölyesi ve toplantı alanı olabilecek bir mekanı kiralayamaya yetecek düzeye erişemiyordu.

AMUK Yönetim Kurulu Başkanı olarak yaptığım pek çok görüşmede Kulübümüzün yer ihtiyacını federasyonumuz olan TÜRK HAVA KURUMU yönetimine iletmiştim. Bu taleplerimiz sonuç verdi. THK Genel Başkanlığı Ankara Paraşüt Kulesi sahasında 1982-83 senelerinde tek katlı bir yapı inşa edip yarısını kulübümüze tahsis ettiler. Böylece Kulübümüz içinde yönetim odasının da bulunduğu atölye - toplantı salonu olarak kullanabileceğimiz bir mekana kavuşmuş oldu.

Ankara Paraşüt Kulesi Sahasındaki AMUK AtölyesiEvlerinde model yapma olanağı olmayan modelcilerimizin Kulübümüzün sunduğu atölyesinden yararlanmaya başladılar. Bu binanın açılışı için Kulübümüze tahsis edilen salonda üyelerimizin eserlerinin teşhir edildiği bir sergi düzenledik. Bu bina 2000 yılında TÜRK HAVA KURUMU Yönetimi tarafından THK Müzesi haline dönüştürdü. Ankara Model Uçak Kulübü'ne de Büyük Sanayi semtinde bulunan THK tesislerinde bir yer tahsis edildi.

 Editörün Notu: Türk Hava Kurumu tarafından Ankara Model Uçak Kulübü'ne tahsis edilen söz konusu yer 2011 yılında THK tarafından geri alınmış ve kulüp THK'dan aldığı bu yegane destekten de mahrum kalmıştır.



Türkiye Şampiyonaları ve Yurt Dışı Yarışmalar

Bir model uçak ile yapılacak en güzel şeyin akrobasi olduğunu kabul ettiğim için, baştan beri güzel akrobatik hareketler yapmaya gayret ediyordum. Ana akrobasi hareketlerini 10cc motorlu Ugly Stick ile çıkardıktan sonra, kitlerini Almanya'dan temin ettiğim F3A akrobasi modelleri ile o yılların yarışma programlarındaki hareketlerini 1973'den itibaren yapabiliyordum. İstanbul'da da Fuat Korkmaz ve Mehmet Kaplancalı akrobasi çalışmaları yapıyorlardı.

Benim akrobasi uçuşumu görüp beğendiği için 1975 yılındaki birinci Balkan Havacılık Oyunlarına R/C akrobasi takımı da gönderme fikrini ortaya atan THK Genel Başkanı'na zamanın Model Uçak Okulu müdürünün, bir müddet önce ilk defa katıldığımız EUROVİZYON şarkı yarışmasında ancak sonuncu olabilen şarkıcımızın adını vererek "aynı duruma düşmeyi kabul edersek gönderelim" dediğini, bunun üzerine de genel başkanın da bu fikirden vazgeçerek yalnız serbest uçuş dallarında katılıma olur verdiğini, okul öğretmenlerinden biri sonradan bana iletti.

1977 yılında Plovdiv (Filibe, Bulgaristan) da yapılan ikinci Balkan Hava Oyunları'na serbest uçuş dallarının yanında R/C akrobasi dalında da katılmaya karar verilmişti. Milli takım seçmelerine Fuat Korkmaz, Murat Yucat, Mehmet Kaplancalı ve ben katılmıştım. Ben Alman şampiyonlarından Alfons Westel'in tasarımı bir modelle katıldım. Milli takıma 3 modelci seçilecekti. Bu seçmelerde şanssızlık benim yanımda idi. İkinci turda Kuban sekizi hareketinin ortasındaki yarım tono durmadı ve modelim asfalt piste çarpıp dağılana kadar tono atmaya devam etti. Böylece diğer üç modelci Milli takıma seçilmiş oldular. Beni de Model Uçak Okulu Müdürü, takım yardımcısı olarak yarışmaya götürdü. Takımın en tecrubeli uçucusu Fuat Korkmaz bu yarışma için Avrupa'dan şampiyon Wolfgang Matt'ın uçağının kitini getirtmişti, montajını orada otelde tamamladı. Yarıştan önce talim  günü ayarlarını yapmak için yaptığı ilk uçuşun ilk dakikasında uçak kontroldan çıkıp parçalandı. Eski yedek uçağı (Quick Fly) ile katılmak zorunda kaldı. Şampiyona sonunda F3A R/C akrobasi dalında Yugoslav takımı birinci, Bulgar Takımı ikinci, Türk takımı da Romanya'yı geçerek üçüncü oldu.

Geçmiş Yarışmalardan bir Görüntü
Bu ilk uluslararası (R/C dalında) yarışmada önemli bilgi ve tecrube edindik. Yugoslav takımının kullandığı dünya şampiyonu Hanno Pretner'in modeli Curare'nin planlarını getirttim ve kopyalarını diğer modelci arkadaşlarıma verdim. Onun ve diğer önemli yarışmacıların kullandığı güçlü motor ve diğer malzemeleri de getirterek o seviyede yarışacak duruma gelmeye çalıştık.

İki senede bir tertiplenen üçüncü Balkan Hava Oyunları, 1979 yılında Romanya'da tertiplendi. Bu yarışmaya katılacak milli takıma yapılan elemeler sonunda Nedim Bek, Güngör Arel ve İdris Aslan seçildi. Bu sefer hepimizin Curare gibi rekabet edebilecek modellerimiz vardı. Eksiğimiz ise yarışma, özellikle uluslararası yarışma tecrubesi (sıfır) idi. F3A yarışmasına Yugoslavlar gelmedi; Avrupa'da daha önemli yarışmalara gitmişlerdi. Bu sefer bizden başka Bulgar, Yunan ve Romen takımları vardı. Bulgarlar gene üstündü birinci oldular. Biz Yunanlılarla başa baş uçuşlar yaptık. Çok az puan farkı ile Yunan takımı ikinci Türkiye üçüncü, Romenler dördüncü oldu.

Her yıl tertiplenen Türkiye Model Uçak şampiyonalarına radyo kontol akrobasi dalı (F3A) ilk defa 1980 yılında katıldı. Birinci Güngör Arel, ikinci Nedim Bek, üçüncü İdris Aslan oldu. 1981 yılında Ankara'da THK tarafından tertiplenen Dördüncü Balkan Hava Oyunları'na yapılan seçmeler sonunda F3A Türk Milli Takımı'na Güngör Arel, Nedim Bek ve İdris Aslan seçildi. F3A dalında, yarışmaya Yunanistan ve Romanya takımları katıldılar. Bu dalda ferdî olarak birinci Nedim Bek, ikinci Güngör Arel, üçüncü Yunan takımından ismini hatırlayamadığım bir yarışmacı, takım olarak da birinci Türkiye, ikinci Yunanistan üçüncü Romanya sıralamada yer aldılar.

Milli Takım
Bir sonraki Balkan Hava Oyunlarını 1983 de Yunanistan'ın tertip etmesi gerekiyordu. Bu yıllarda gelişen politik gerginliklerin sonucu Yunanlılar Balkan Hava Oyunları'nı tertiplemekten vazgeçtiler. Bundan sonra da (bildiğim kadarı ile) uzun seneler bir daha Balkan Hava Oyunları tertip edilmedi. Halbuki Avrupa'ya göre daha az yarışma deneyimi olan bölge ülkeleri modelciliğinin gelişmesi için bu yarışmaların ne kadar yararlı olduğunu, üç Balkan Hava Oyunlarına katılarak görmüş ve göstermiştik. 1982'den itibaren F3A ve F3B dallarında Türkiye Şampiyonaları devamlı olarak yapılmaya başlandı. İstanbul ve diğer illerden de katılımlar çoğaldı. 1984 yılına kadar R/C dallarında uluslararası yarışmaya katılım olmadı. 1984 Türkiye Şampiyonası F3A dalında Nedim Bek, Güngör Arel ve İstanbul'dan İrfan Köken (*) ilk üç sırayı aldı. Yarışma sonunda Millî takıma seçilme hakkı kazanmış olan bu üç modelciye tam bir ay sonra Belçika'nın Genk şehrinde yapılacak F3A Avrupa Şampiyonasına katılacakları, yarışma direktörü tarafından bildirildi.

Uluslararası Havacılık Federasyonu FAI tarafından hazırlanan ve tüm uluslararası yarışmada son senelerde uygulanan kurallar, o yıl başından geçerli olarak değiştirilmişti. F3A Türkiye Şampiyonası ise eski program ve kurallarla yapılmıştı. Bu kurallarla yapılan yarışmada kalkış, iniş ve yalnız ortada yapılan hareketlere 0-10 arası puan verilmekte, dönüş hareketleri serbest bir tarzda yapılmakta ve puan verilmemekte idi. Yeni kurallara göre ise, dönüşlere (ki bu dönüş hareketleri, yeni programda belirlenmiş özel hareketler olup 120 derecelik görüş açısı içinde yapılması gereken hareketlerdir) hakemler tarafından not veriliyordu. Uçuş programı birdenbire son derece zorlaşmıştı. Avrupalı modelciler bir sene evvelki son yarışmadan beri yeni programı çalışıyorlardı. Bizim önümüzde ise programı öğrenmek için sadece dört hafta vardı. Hafta içinde mesai saatleri dışında da Türkkuşu tesislerine gelerek yeni uçuş programını talim ederek hazırlandık.

Ankara'dan Belçika'ya yolculuk THK'nın midibüsü ile dört gün sürdü. Ekip şefi o zamanki Model Uçak Okulu müdürü Tayyar Akça idi. Yarışma öncesi ayar uçuşlarında yeni kurallara göre motor gürültüsü sınırını aşmamamız için yabancı yarışmacılardan daha küçük çaplı, üç veya dört palli pervaneler ödünç alıp motorlarımızın devirlerini dolayısı ile motor gürültüsünü düşürmemiz gerekti. Bu handikaplarla eksik uçucu ile gelen birkaç ülke takımının önünde yer alarak sıralamanın sonlarında yer alabildik.

1985 yılında Hollanda'da tertiplenen F3A Dünya Şampiyonasına da Türk Milli Takımı'nın katılması sağlandı. O yıl yapılan Türkiye Şampiyonası'nda F1A dalında Nedim Bek, İrfan Köken, Ahmet Üre ilk üç sırayı alıp milli takımı oluşturdu. Ben dördüncü sırayı aldığım için takım kaptanı ve grup lideri olarak görevlendirildim. THK Yönetim Kurulu üyesi iki gözlemci ilavesi ile kurulan ekip uçakla Hollanda'ya gönderildi. Bu yarışmada dünyanın en üstün modelcileri ile tanışmak ve yarışmak imkanını bulduk. Yenilikleri öğrendik ama yılda bir tek ulusal yarışmadan başka yarışma deneyimi olmayan bizim gibi modelcilerin çoğu profesyonel sporcular diye tarif edebileceğimiz, arkalarında güçlü sponsorların desteği bulunan, her yıl kendi ülkelerinde onlarca bölgesel ve ulusal, ayrıca pek çok uluslararası yarışmaya katılma deneyimi olan yarışmacılar arasında büyük bir başarı gösterebilmesi mümkün değidi. Bunu takip eden birkaç yıl uluslararası yarışmalara katılım olmadı. Ben de Türkiye şampiyonalarına katılmayı daha genç modelcilere bırakarak yarışmalara katılmaktan vazgeçtim.



Kulüp Uçuş İmkanları

AMUK'lu modelcilerBiz Ankara'da olduğumuz için Türk Hava Kurumu ile hep yakın ilişkiler içinde olduk. 1989 yılına kadar Türkkuşu Etimesgut meydanını hafta sonları ve tatil günleri model uçuş alanı olarak AMUK üyelerinin kullanımına açıktı. 1980'lerin ikinci yarısından sonra bu alanda Türkkuşu ve alanın karşı yarısında konuşlanan Hava Kuvvetleri'nin hafta sonlarında da uçuşları yoğunlaştığı için bizim buradaki etkinliklerimiz gittikce sınırlandırılmaya ve zora sokulmaya başlandı. Bunun üzerine başka uçuş alanı aramaya başladık. İlk bulduğumuz eski Ankara Hipodromu (şimdi Atatürk Kültür Merkezi alanı) içerisinde bulunan her 30 ağustos ve 29 ekim bayramlarında resmi geçit yapılan pistti. Burada model uçuşu için gerekli müsaadeyi Kültür Bakanlığı'ndan alarak kulübümüze şehre daha yakın bir pist temin etmiş olduk. Bu pist, yan rüzgarda piste enlemesine iniş kalkış yapılabilecek kadar da geniştir. Bununla birlikte alan şehir içinde olduğu, motorlu vasıtaların ve insanların bu pisti kullanması önlenemediği için sakıncalı olmakta idi.

Kulübümüzün özel pist ihtiyacı bu nedenle devam ettiği için arayışımız devam etti. 1990 yılında Gölbaşı - Haymana yolu üzerinde şehir merkezine yaklaşık 30 km uzaklıkta 10 dönüm büyüklüğünde kiralık bir tarla üzerine 10m en, 140m boyda asfalt bir pist döktürmeyi başardık. Bu pistte Bahar ve Güz Kupası adı altında her sene iki eğlenceli yarışma yapmaya devam ettik. On senelik sözleşme sona erdiği yıl tarla sahibi kirayı dört kat artırdığı ve üyelerin çoğu Hipodrom pistini tercih ettiklerinden kulüpçe kiralamaktan vazgeçildi. Şimdi az sayıda modelci bu pisti kiralayarak model uçuşlarını yapmaktadır.

Haymana yolu üzerinde AMUK tarafından yaptırılan asfalt pist.Hipodrom pisti de onbeş yıl kadar kullanıldıktan sonra riskli olduğu gerekçesi ile kullanılmaktan vazgeçildi. Bir grup arkadaşımız da Haymana yolu üzerinde Yavrucak köyü merasında 'Free Pist' diye adlandırdıkları toprak bir sahada uçuş yapıyorlar.

2008 yılında THK Etimesgut pistini, Pazar günleri Türkkuşu Model Uçak Okulu modelcilik öğretmeleri gözetiminde Ankara'lı modelcilerin uçuş yapmalarına izin vererek modelcilere çok önemli olanak sağlamış bulunmaktadır.

Ankara Model Uçak Kulübü ise arazisine de sahip olduğu özel bir uçuş sahası arayışına devam etmektedir.

 Editörün Notu: Türk Hava Kurumu, 2008 yılında Etimesgut pistinde model uçak uçuşlarına verdiği izni 2010 yılında geri almıştır.


Federasyon ve Kulüp İlişkileri

Batılı ülkelerin havacılık federasyonları havacılık - modelcilik kulüplerinin kurdukları ve kulüp delegelerinin seçtikleri yöneticilerin yönettikleri, sadece sportif havacılık organizasyonu ile uğraşan (bizdeki Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı spor federasyonları gibi) özerk kurumlardır. Federasyonların esas görevi, temsil ettiği spor dalında üye olan kulüplerin etkinliklerini düzenlemek ve destekleyip teşvik etmektir.

Havacılık sporlarının federasyon görevini yurdumuzda TÜRK HAVA KURUMU üstlenmiştir. Uluslararası Havacılık Federasyonu (FAI) katında Türkiye'yi THK temsil eder. THK hiçbir ülkenin havacılık federasyonuna benzemeyen bir yapıya ve güce sahiptir. Sportif havacılıktan başka pek çok görev yüklenmiştir.

Modelciliğimizin emeklemekte olduğu yıllarda biz federasyonumuz tarafından pek desteklenmediğimize inamıştık. 1983-84 yılında Prof. Dr. İnanç Ayas(*) önce Genel Başkan Vekili sonra da Genel Başkan olarak modelcilikle yakından ilgilendi. Hazırlayıp üyelere dağıttığım ve bir nüshasını THK Genel Başkanlığı'na sunduğum aylık AMUK bültenini her ay bizzat dikkatle okurdu. Bana modelciliğimizi nasıl geliştirebiliriz sorusunu sordu. Bunun daha çok yarışma tartiplenmesi ve yarışmada öne çıkanları ödüllendirmek olduğunu izah ettim. Bunun üzerine Türkiye Şampiyonaları'na ilaveten Bölge Şampiyonası adında gene tüm ülke modelcilerine açık yarışma düzenlenmesi görevini AMUK'a verdi. Biz de Başkan Prof. Dr. Ayas'ın döneminde elimizden geldiği kadar başarılı organizasyonlar düzenledik.

Gene o dönemde Genel Başkan Prof. Dr. Ayas'ın oluru ile modelciliği geliştirmek için tüm modelcilik kuruluşlarının gönderdiği delegeleri ile Türkkuşu tesislerinde yapılan ilk Türkiye Modelcilik Şurası, çeşitli tanıtım ve dilek konuşmaları ile ve bir organizasyon oluşturulamadan sona erdi.

Benim modelci ve AMUK Başkanı olarak etkinliklerimi yakından takip ve takdir eden Genel Başkan Prof. Dr. Ayas, 1987 yılından itibaren şahsımı, Türkiye'yi ve Türk Hava Kurumu'nu FAI CIAM (Paris'te kurulu Uluslararası Havacılık Federasyonu, Uluslararası Model Havacılık Komitesi) nezdinde temsil etmekle görevlendirdi.Bu görev Dünya Hava Oyunları'nın Türkiye'ye getirilmesi kararlarının alındığı 1997 yılı sonuna kadar davam etti.

Genel Başkan Ayas'ın vefatından sonra Genel Başkan Prof Dr. Atilla Taçoy'un (*) da modelciliği geliştirmek arzusunu belirtmesi ve neler yapılabileceği hakkında benden bilgi istemesi üzerine kendisine kapsamlı bir rapor hazırladım. Bunun üzerine daha etkili bir Modelcilik Şurası tertiplendi. Daha bilgili ve hazırlıklı katıldığımız bu toplantılarda alınan kararlar sonunda; Başkan, Sekreter ile Serbest-Uzay, Tel Kontrol, Radyo Kontrol modelcilik dalları ve Eğitim-Yayın'dan (FAI CIAM daki komisyonlara benzer) sorumlu üyelerden oluşan ve THK Genel Başkanına danışmanlık görevi yapacak bir komisyon tertip edildi ve bu komisyona delegeler seçildi. Bu komisyonun görevi yurtiçi ve dışında modelcilik etkinliklerini takib etmek ve Türk modelciliğin gelişmesi için tasarılar ile yarışma programlarını hazırlayıp Genel Başkanlığın oluruna sunmak olacaktı. Komisyon Sekreteri ve yardimcısı olarak THK Türkkuşu G.M. Model Uçak Okul Müdürü ile Yardımcısı görevlendirilecek, diğer üyeler ve başkan ise her iki yılda bir yapılacak Türkiye Modelcilik Şurasında seçileceklerdi. Böylece Federasyonumuzun modelcilik bölümü, batılı ülkelerdeki gibi bir faaliyet gösterebilecekti.

Bu komisyon birkaç ay süren çalışmalar sonunda görev ve yetkilerini belirleyen bir Yönetmelik hazırladı. Genel Başkanlığa sundu. Göreve başlayabilmesi için bu yönetmeliğin THK Genel Yönetim Kurulu ve Genel Başkan tarafından onaylanması gerekiyordu. Bu onaylanma hiçbir zaman gerçekleşmedi.

Anlaşılan THK tasarlanan çalışma komisyonunun yardımına gerek duymamıştı.

Hemen her iki senede bir değişen THK yönetimi yakın senelerde bir kere daha modelcilerin bilgisine başvurma kararı aldı ve modelcilik kuruluşlarının delegeleri ile bir toplantı yapıp bizlerden gene bir çalışma istedi. Biz de bir evvelki tasarımızda planladığımız komisyonu tarif eden bir plan sunduk. Maalesef bu tasarı da THK tarafından önemsenmedi ve konu kapandı.

  (*) Hayatta olmayan bu şahısların modelcilik konusuna yaptıkları katkıları saygı ile anar, burada kendilerine ülkemiz modelcileri adına teşekkürü bir borç bilirim.



 
Buradasınız: Ana Sayfa KULÜBÜMÜZ Radyo Kontrollü Modelcilik ve AMUK